For English, click here.
De haka als teamspiegel
Ik zie het vaak gebeuren tijdens een haka workshop: sommige deelnemers zijn voorzichtig, er zijn er een paar die niet meedoen omdat ze weerstand tegen deze Māori dans hebben en je hebt mensen die er vol voor gaan. Ze schreeuwen, steken hun tong uit en slaan op hun dijbenen voordat we überhaupt begonnen zijn. Alles is goed en niets is fout maar ik zie al snel wat onder de oppervlakte speelt. Dan vraag ik me af:
- Wie durft zichtbaar te zijn?
- Wie houdt zich in?
- Wie creëert energie?
- Wie volgt er en wie leidt?
De piramide van Patrick Lencioni is een model dat op vijf lagen laat zien hoe teams kunnen groeien naar een hoger niveau van samenwerking en prestaties. Een sterk team bouwt stap voor stap aan vertrouwen, constructieve (of positieve) conflicten, commitment (betrokkenheid), verantwoordelijkheid en een duidelijke focus op resultaten. Deze vijf gedragingen zie je tijdens een haka workshop.
1. Vertrouwen: durven zichtbaar te zijn
Tijdens een haka laat je jezelf zien en horen op een manier dat je niet dagelijks doet. Het is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Ik vraag nooit aan het begin van de workshop aan mensen om te schreeuwen, stampen of aan de mannen om hun tong uit te steken. De workshop wordt geleidelijk opgebouwd: Ik leg uit waar de haka vandaan komt, welke verschillende soorten er zijn en wat het betekent. Ik maak een gouden contract met de groep en ik leg uit dat ademen de kern is van de haka. We doen een ademhalingsoefening en een oefening om te gronden. Dat helpt om in het hier en nu te komen. Als je een haka doet, dan denk je niet aan wat er gisteren fout ging en wat je morgen nog moet doen. Je gaat nu met volle kracht vooruit. Dan activeren we het lichaam.
Deze stappen zijn essentieel zodat de deelnemers vertrouwen krijgen om hun masker af te doen en kwetsbaar te zijn. Dat heeft even tijd nodig want je hebt in het begin deelnemers die nerveus lachen, fluisteren en terugdeinzen. En op een gegeven moment durven de mensen zich te laten horen en zien wie ze echt zijn. Het begint vaak bij één persoon die zich laat horen, de ogen opent en kracht toont. Ik zie het potentieel dat al lang verborgen was. Dat moment van kwetsbaarheid tonen is wat Lencioni als basis voor vertrouwen noemt. Vertrouwen ontstaat wanneer iemand durft en de rest volgt.
2. Respectvolle Conflicten: de uitdaging aangaan
Als er vertrouwen is binnen een team dan gaan de teamleden respectvolle (of positieve) conflicten aan. Het team vermijdt ze niet.
De haka is een veilige vorm van conflict: je daagt jezelf en de groep uit. Je daagt het comfort van stilte en beleefdheid uit. Dit conflict is niet destructief maar juist opbouwend, verbindend en het geeft energie.
Teams die dit moeilijk vinden, hebben vaak ook moeite met een open gesprek of met een meningsverschil. Dat leidt tot miscommunicatie, frustratie en slechtere prestaties.
Onderdeel van groei en samenwerking is “de confrontatie”. Dan worden er verschillende perspectieven gedeeld en discussies gevoerd die leiden tot betere beslissingen.
Tijdens de haka laat ik twee groepen tegenover elkaar staan. Om de beurt doen ze hun krachtdans of de haka. De deelnemers zien elkaar en zien wat de ander in huis heeft en durft te laten zien. Er ontstaat verbinding om samen verder te gaan.
3. Commitment: half meedoen werkt niet
Wat ik ook vaak zie tijdens een haka workshop is dat niet iedereen meedoet of mensen die zich niet helemaal in (durven te) zetten.
Een haka valt meteen door de mand als iedereen op 60 procent zit.
Commitment of betrokkenheid wordt zichtbaar in synchroniciteit, volume, ritme en focus.
Ik kan niet verwachten dat de deelnemers na een korte tijd alle woorden en bewegingen van deze Māori dans al kennen. Maar wanneer iedereen tegelijkertijd op de dijbenen slaat en zich laat horen dan weet ik dat de deelnemers er voor willen gaan omdat er betrokkenheid is.
De eerste twee niveaus van vertrouwen en constructieve conflicten zijn hierbij heel belangrijk.
Commitment en betrokkenheid (tijdens de haka) zie je als:
- Iedereen bereid is om samen één geluid te maken
- De deelnemers synchroon durven te dansen
- Allen achter de gezamenlijke boodschap staan.
Zodra iemand anders de ruimte waar we de haka leren binnenkomt (om te zeggen dat beneden alle kasten van de muur loskomen), dan is de groep afgeleid. Dat gebeurt ook als er buiten een militair vliegtuig overvliegt of als er wandelaars stoppen om te kijken wat we aan het doen zijn. De focus is weg en de deelnemers durven hun kwetsbaarheid niet laten zien.
Als het moeilijk wordt of als het team afgeleid wordt, dan moeten we een stapje terug in de piramide van Lencioni. Ik stop en zeg wat ik zie gebeuren. Dan doen we een andere oefening om weer in het nu te komen, om te gronden of te verbinden.
Kei te pai?
Dat is wat ik vervolgens vraag. “Kei te pai?” is Māori en betekent: “Is alles goed, is het duidelijk?”. Als alles duidelijk is, dan is er meer focus en toewijding in teams en kan er een beslissing worden genomen om in actie te komen en weer verder te gaan.
4. Verantwoordelijkheid: elkaar scherp houden
Wanneer de groep eenmaal durft, beginnen deelnemers elkaar aan te moedigen of te corrigeren. Dit is de natuurlijke overstap naar Lencioni’s vierde niveau waarbij deelnemers elkaar ook kunnen coachen om een beter resultaat neer te zetten.
Tijdens de haka zie ik dat als een deelnemer en ander aanspreekt die niet meedoet. Ook laat ik geregeld iemand voor de groep staan om iedereen klaar te maken (te primen) voor de haka. Dat gaat op een luide en energetische wijze. Hij of zij enthousiasmeert iedereen voor de haka en iedereen beantwoord dat met een eensgezinde schreeuw, een yell of oerschreeuw. Als de leider van de haka (de Kaea) ervan overtuigd is dat iedereen klaar is voor de haka, dan gaan we verder. Zo niet, dan begint hij of zij opnieuw.
5. Resultaten
Lencioni eindigt met resultaten. Bij een haka laat het resultaat zich niet alleen zien maar vooral voelen. Ik zie het in de ogen, in de houding en de stem van de deelnemers.
Als je de haka niet voelt, dan zit je nog teveel in je hoofd. Misschien vraag je je af of je het wel goed doet, wat anderen denken of wanneer deze workshop eindelijk voorbij is. Het is dan tijd om weer te gronden, om in het hier en nu te komen en om je te verbinden met de groep.
Bij verbinding, lef, trots en energie is er meer scherpte en richting. Teams ervaren dit resultaat direct als de eerste vier niveaus van de piramide goed zijn ontwikkelt.
Een gedeelde purpose of Waarom (WHY) binnen het team versterkt alle niveaus van het Lencioni model. Zonder purpose of Waarom is er geen vertrouwen en geen commitment of betrokkenheid. Als de mensen weten Waarom ze iets doen dan zijn ze bewust van hun bijdrage en het effect daarvan heeft op de wereld.
Wat als teams zouden werken zoals ze haka doen?
Natuurlijk hoeven teams niet vooraf iedere meeting, pitch, presentatie of lastig gesprek een haka te doen. Ik moedig deelnemers altijd aan om te ademen, om in het hier en nu te komen, om verbinding te maken met anderen en om het initiatief te tonen. Ik ben ervan overtuigd dat er dan meer vertrouwen is, meer verbinding, meer betrokkenheid is en een beter resultaat.
Wil jij dit ook ervaren met jouw team? Klik hier of druk op de onderstaande knop voor een vrijblijvende offerte.
Hoe zou je samenwerken veranderen in jouw team? Laat me het weten in het commentaarveld hieronder. Andere lezers van dit artikel en ik kijken ernaar uit om van je te lezen!
Dank voor het lezen tot hier & het delen van dit artikel met jouw collega’s, vrienden of familie. En alsjeblieft DEEL dit artikel met je netwerk op X, Facebook en LinkedIn door op de knoppen hieronder te drukken zodat zij er ook profijt hebben van dit artikel. Je mag delen van dit blog overnemen als je de bron vermeldt.
Heb je een fout gezien in dit artikel? Laat me het weten! Ik ben je dankbaar!
Bronnen:
–Trixsolutions.com
-Patrick Lencioni, The 5 Dysfunctions of Teams
